อีสปอร์ต กลายเป็นกีฬาชนิดใหม่ที่ได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ด้วยจำนวนทัวร์นาเมนต์ และเงินรางวัลสูงขึ้นเป็นประจำทุกปี 

เช่นเดียวกับในประเทศญี่ปุ่น แม้ว่ากีฬาชนิดนี้ จะเพิ่งลงหลักปักฐานได้ไม่นาน แต่ก็มีกระแสตอบรับค่อนข้างดี จนทำให้มีทีมอีสปอร์ตหน้าใหม่เกิดขึ้นมากมาย หนึ่งในทีมที่น่าจับตาก็คือ Matagi Snipers 

พวกเขาไม่ได้มีนักกีฬาดัง ไม่เคยคว้าแชมป์ แถมเพิ่งก่อตั้งทีมได้ไม่ถึง 6 เดือน แต่สิ่งที่ทำให้ผู้คนจับจ้องคืออายุอานามของผู้เล่นที่ล้วนแล้วไม่ต่ำกว่า 60 ปี  พบกับเรื่องราวของทีมอีสปอร์ตรุ่นเก๋าของญี่ปุ่นไปพร้อมกับ Len.game – เล่นเกม

สังคมผู้สูงอายุ  

แม้ว่าญี่ปุ่น จะเป็นประเทศที่มีผลผลิตมวลรวมในประเทศ (GDP) เป็นอันดับต้น ๆ ของโลก แต่ขณะเดียวกัน พวกเขาก็กำลังเผชิญกับอีกวิกฤติที่กำลังคืบคลานเข้ามา นั่นคือการก้าวเข้าสูงสังคมผู้สูงวัยระดับสุดยอด (super-ageing society) 

จากรายงานของกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการของญี่ปุ่น เมื่อปี 2018 ระบุว่าพวกเขามีผู้สูงวัยที่อายุเกิน 100 ปีถึง 71,238 คน ซึ่งเป็นครั้งแรกที่มีจำนวนเกิน 70,000 คน ห่างกันลิบลับจากปี 1989 ที่มีจำนวนเพียง 3,078 คน 

ขณะที่สถาบันประชากรแห่งชาติญี่ปุ่นยังประเมินอีกว่า ในอีก 4 ปีข้างหน้า พวกเขาจะมีคนอายุตั้งแต่ 100 ปีขึ้นไป เกิน 100,000 คน และขึ้นไปแตะหลัก 170,000 คนในปี 2028 นั่นทำให้ญี่ปุ่นกลายเป็นประเทศแรกของโลกที่เข้าสู่สังคมผู้สูงวัยระดับสุดยอด 

ตัวเลขดังกล่าวยังสวนทางกับอัตราการเกิดของญี่ปุ่น โดยในปี 2018 ถือว่ามีอัตราการเกิดต่ำสุดในรอบ 120 ปี อยู่ที่ 918,397 คน ซึ่งถือเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 2016 ที่มีจำนวนเด็กเกิดใหม่น้อยกว่า 1 ล้านคน และยังมีการคาดการณ์อีกว่าประชากรญี่ปุ่นที่มีอยู่ 127 ล้านคน จะลดลงเหลือ 88 ล้านคนในปี 2065 

สิ่งเหล่านี้กลายเป็นปัญหาใหญ่ของสังคมญี่ปุ่น ทั้งเรื่องการขาดแคลนแรงงานที่ส่งผลต่อสภาพเศรษฐกิจ และปัญหาสังคมที่ทำให้คู่สามีภรรยาสูงอายุบางคนถึงขั้นหย่าร้าง เพราะไม่ชินกับการต้องมาอยู่ด้วยกันตลอดทั้งวัน 

ซึ่งรัฐบาลญี่ปุ่น ตั้งแต่สมัยนายกรัฐมนตรี ชินโสะ อาเบะ ก็พยายามแก้ปัญหานี้มาตลอด ทั้งเปิดรับแรงงานต่างชาติ หรือเพิ่มอายุเกษียณราชการจาก 60 เป็น 65 ปี ส่วนภาคเอกชนที่เปิดรับผู้สูงอายุวัยเกษียณเข้าทำงานเช่นกัน 

นั่นทำให้ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จะเห็นว่ามีผู้สูงอายุหลายคนที่ยังทำงานต่อหลังเกษียณ หรือกลับมาทำงานใหม่อีกครั้งในหลากหลายอาชีพ ไม่ว่าจะเป็น คุณปู่ฟุคุทาโร ฟุคุอิ ที่ทำงานบริษัทจนอายุแตะหลัก 100 ปี (เพิ่งเสียชีวิตไปเมื่อปี 2017) หรือคุณปู่โยชิมิตสึ ยาบุตะ วัย 93 ปี เป็นพนักงานแม็คโดนัลด์ ที่อายุมากที่สุดในญี่ปุ่น และประจำอยู่สาขาเมืองโทนามิ จังหวัดโทยามะ 

ทว่าคงจะไม่มีอาชีพไหน จะเฟี้ยวไปกว่าการเป็นนักกีฬาอีสปอร์ตอาชีพ 

พรานเฒ่าแห่งอาคิตะ 

อันที่จริงผู้สูงอายุกับวิดีโอเกมไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะก่อนหน้านี้มีผู้สูงวัยหลายรายเข้ามาอยู่ในวงการนี้ ไม่ว่าจะเป็นคุณยายฮามาโกะ โมริ วัย 90 ปี ผู้กลายเป็นนักแคสเกมอายุมากที่สุดในโลก หรือคุณปู่ขาซิ่งริวจิ อูราเบะ วัย 93 ปี ผู้มาพร้อมกับจอยพวงมาลัยโชว์ลวดลายในช่องยูทูบชื่อ Olivin Corp  

แต่สำหรับกลุ่มผู้สูงอายุในทีม Matagi Snipers อาจจะต่างออกไป เพราะพวกเขาคือนักกีฬาอีสปอร์ตอาชีพ 

Matagi Snipers คือทีมอีสปอร์ตจากจังหวัดอาคิตะ จังหวัดทางตอนเหนือของญี่ปุ่น สมาชิกทั้ง 10 คน มีอายุอยู่ระหว่าง 61-73 ปี พวกเขาก็คือกลุ่มผู้สูงวัย ซึ่งเป็นประชากรหลักของญี่ปุ่น โดยในทีมจะมี 2 รุ่นคือรุ่นจูเนียร์ ที่มีโควต้า 2 คน (อายุไม่เกิน 65 ปี) และรุ่นซีเนียร์ (อายุเกิน 65 ปี) 

โดยคำว่า Matagi นั้น มาจากคำเรียกกลุ่มนักล่าสัตว์ในแถบโทโฮคุ (ตะวันออกเฉียงเหนือของญี่ปุ่น) ส่วน Sniper เป็นการบ่งบอกว่าเกมที่ถนัดของพวกเขาคือแนว Shooting เมื่อรวมทุกอย่างเข้าด้วยกัน เราก็อาจเรียกพวกเขาได้ว่ากลุ่ม ‘พรานเฒ่าแห่งอาคิตะ’

“ผมอยากจะโบยบินไปทั่วญี่ปุ่น และทั่วโลก” หนึ่งในสมาชิกรุ่นจูเนียร์ กล่าวในวันแถลงข่าวเปิดตัว

จุดเริ่มต้นของพวกเขามาจากการที่ S2 บริษัทไอทีของจังหวัดอาคิตะ ก่อตั้งทีมอีสปอร์ตขึ้นมา และตั้งใจเปิดรับสมาชิกที่อยู่ในวัยเกษียณ แม้ว่าไม่เคยเล่นเกมมาก่อนก็ตาม ก่อนจะได้นักกีฬาครบทีมจากผู้สมัครทั้งสิ้น 21 คน และเริ่มฝึกซ้อมมาตั้งแต่เดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา

“ฉันไม่เคยเล่นวิดีโอเกมมาก่อนเลยในชีวิต จนถึงตอนนั้น” เอบะจัง หรือ ยาสุโกะ มาสุซาวะ วัย 67 ปี กล่าวกับ NHK 

“ผมต้องเรียนรู้ตั้งแต่วิธีเปิดเครื่อง แต่สุดท้ายแล้วเมื่อผมสามารถทำได้อย่างที่ต้องการ มันก็สนุกจริงๆ” คาสุมิ คิตะจิมะ ที่ใช้ชื่อในเกมว่า คิตะซัง วัย 72 ปีกล่าวเสริม 

อย่างไรก็ดี พวกเขาไม่ได้มาที่นี่เพื่อความสนุกเท่านั้น 

ส่งเสริมสุขภาพ

อาคิตะ ถือเป็นจังหวัดที่มีผู้สูงอายุมากที่สุดจังหวัดหนึ่งของญี่ปุ่น ด้วยจำนวนคนที่มีอายุเกิน 65 ปีถึง 38 เปอร์เซ็นต์ มากกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ การมีทีมอีสปอร์ตสำหรับผู้สูงโดยเฉพาะ จึงเป็นโอกาสในการหาอะไรทำหลังเกษียณของคนกลุ่มนี้ 

เอบะจังเล่าว่า ก่อนหน้านี้เธอเคยทำงานอยู่ที่ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุของเมือง และเพิ่งเกษียณจากงานเมื่อปีที่แล้ว ก็มาเจอประกาศรับสมัครของบริษัท S2 จึงรีบเขียนใบสมัครส่งเข้ามาทันที 

“ฉันเพิ่งเกษียณอายุเมื่อปีที่แล้ว และกำลังมองหาเป้าหมายใหม่ในชีวิต” เอบะจังบอกกับ Yomiuri 

พวกเขายังมองว่าการเล่นเกมนั้น ช่วยให้พวกเขาสุขภาพดีขึ้น เพราะต้องใช้ทักษะหลายอย่างไปพร้อมกัน โดยเฉพาะกับเกมแนว Shooting อย่าง Fortnite, Apex Legend หรือ VALORANT ที่กำลังพร่ำฝึกฝนอย่างหนัก 

“มันไม่ใช่แค่เรื่องสายตาและมือเท่านั้น แต่ยังได้ส่งเสียง ทั้งบอกกลยุทธ์ และพูดคุยกับเพื่อนร่วมทีม ฉันรู้สึกว่ามันน่าจะช่วยป้องกันโรคสมองเสื่อมได้” เอบะจังกล่าวกับ NHK 

นอกจากนี้ มีบทความที่ยืนยันว่า วิดีโอเกม มีประโยชน์อย่างมากสำหรับผู้สูงอายุ เพราะช่วยเพิ่มพูนทักษะในการคิดและแก้ปัญหา ทำให้ความบันเทิงนี้ได้รับการยอมรับจากผู้สูงวัยมากขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

หลายคนพบว่าวิดีโอเกมไม่ใช่อย่างที่พวกเขาคิด และเห็นว่ามีหลายเกมที่เข้ากับพวกเขาได้ ดูเหมือนว่ามันจะทำให้พวกเขากระชุ่มกระชวยในชีวิตอีกครั้ง” ดร.ลินน์ เลิฟ อาจารย์สาขาคอมพิวเตอร์อาร์ต แห่งมหาวิทยาลัยอัลเบอร์เทย์ ประเทศอังกฤษ กล่าวกับ The Guardian

ขณะเดียวกัน ยังเป็นความท้าทายสำหรับผู้เล่นหลายคน ทั้งการเริ่มต้นชีวิตในฐานะนักกีฬาอีสปอร์ตอาชีพตอนหลังเกษียณ และลงแข่งกับคนที่อายุน้อยกว่าพวกเขาเกือบ 50 ปี 

“ผมชอบลองอะไรใหม่ ๆ ที่ท้าทาย หลังจากได้ทำแล้ว ผมก็อยากจะทำอย่างจริงจัง” คิตะซังอธิบาย

เช่นกันกับเอบะจังที่บอกว่า “ฉันเพิ่งรู้ว่าฉันชอบอาคิตะ บ้านเกิดของฉัน และฉันก็สงสัยว่าจะถ่ายทอดเสน่ห์ของท้องถิ่นได้อย่างไร Matagi Snipers เข้ากับความรู้สึกนั้น ฉันจึงอยากจะลองท้าทายดู” 

แก่ไปไฟยังมี

อันที่จริง Matagi Snipers ไม่ใช่ทีมอีสปอร์ตผู้สูงอายุทีมแรกของโลก เพราะก่อนหน้านั้นเมื่อปี 2017 Lenovo บริษัทด้านไอทีชื่อดัง ก็เคยก่อตั้งทีมอีสปอร์ต ที่ผู้เล่นทุกคนอายุมากกว่า 60 ปี เพื่อลงแข่งในเกม Counter-Strike มาก่อน 

แต่สำหรับ Matagi Snipers อาจจะมีความหมายกว่านั้น เพราะเป็นการแสดงให้เห็นว่าอีสปอร์ต และวิดีโอเกม แพร่หลายไปสู่ผู้คนทุกเพศทุกวัยของญี่ปุ่น ทั้งที่ก่อนหน้านั้น ความบันเทิงนี้กับผู้สูงอายุแทบจะเป็นเส้นขนานของกันและกัน 

เห็นได้จากเมื่อปี 2020 มีการเปิดศูนย์กีฬาอีสปอร์ตเพื่อผู้สูงอายุโดยเฉพาะ ชื่อว่า ISR e-Sports เมืองโกเบ จังหวัดเฮียวโงะ โดยมีจุดประสงค์เพื่อสอนวิดีโอเกมให้คนอายุมากกว่า 60 ปีที่ไม่เคยเล่นเกมมาก่อน ซึ่งถูกอกถูกใจเหล่าคุณปู่คุณย่าคุณตาคุณยายไม่น้อย 

สมาชิกชายวัย 88 ปีคนหนึ่งบอกว่า ก่อนหน้านี้เขาไม่ชอบวิดีโอเกม แต่หลังจากมาใช้บริการที่ศูนย์แห่งนี้ ก็ทำให้เขารู้สึกสนุกกับมัน จนกลายเป็นขาประจำของที่นี่ไปแล้ว 

“เพราะที่นี่มีเกมหลากหลายประเภทให้เลือกเล่นเขากล่าวกับ ABC TV 

เช่นกับสำหรับ Matagi Snipers ที่มีเป้าหมายจะยกระดับอีสปอร์ตให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น และทำรายได้ในฐานะทีมอาชีพ ซึ่งล่าสุดมีสปอนเซอร์เข้ามาสนับสนุนแล้ว ทั้งนี้ พวกเขามีแผนสตรีมเกมลงแพลตฟอร์มออนไลน์ทั้ง Youtube และ Twitch อย่างเร็วที่สุดในเดือนตุลาคม และลงแข่งขันภายในเดือนเมษายน 2022 

“ผมจะพยายามอย่างเต็มที่และสนุกกับมันทุกวัน ผมจะพยายามอย่างหนัก เพื่อกลายเป็นผู้เล่นอาชีพที่เก่งที่สุด” คิตะซังประกาศในงานแถลงข่าวเปิดตัว  

แต่เหนือสิ่งอื่นใด การมีอยู่ของ Matagi Snipers ยังมีเป้าหมายสำคัญ คือทำให้กลุ่มผู้สูงวัยได้รับการยอมรับจากสังคม และเห็นว่าพวกเขายังเป็นประชากรที่มีคุณภาพ 

สามารถช่วยขับเคลื่อนให้ญี่ปุ่นพัฒนาประเทศต่อไปได้ แม้จะอยู่ในฐานะประเทศสังคมผู้สูงวัยขั้นสูงสุดอย่างเต็มตัว 

“เราเชื่อว่าการกำเนิดขึ้นของทีมอีสปอร์ตอาชีพผู้สูงอายุทีมแรกของญี่ปุ่น ที่มาจากจังหวัดอาคิตะ จังหวัดที่มีอัตราการเพิ่มขึ้นของผู้สูงอายุเป็นอันดับหนึ่งของญี่ปุ่นนั้น มีความสำคัญอย่างยิ่ง” โคเฮ คุโด ประธานบริษัท S2 เจ้าของทีม Matagi Snipers กล่าวในหน้าเว็บไซต์   

บริษัทของเราเข้ามาอยู่ในวงการอีสปอร์ตอย่างเต็มตัวมาตั้งแต่ปี 2019 ดังนั้นแทนที่จะพูดถึงอีสปอร์ตสำหรับผู้สูงอายุในแง่ ‘สุขภาพ’ หรือ ‘การป้องกันโรคสมองเสื่อม’ เพียงอย่างเดียว เราอยากทำให้พวกเขา ‘มีตัวตน และได้รับการนับถือจากลูกหลาน’ เพื่อให้สังคมของเรากลายเป็นสังคมที่คนต่างวัย สามารถเชื่อมต่อถึงกันได้”

แหล่งที่มา: 
https://www.asahi.com/articles/ASP9Q6KVJP9NULUC010.html 
https://brandinside.asia/economic-impact-of-aging-society-in-japan-and-thai/ https://www.prachachat.net/world-news/news-372951 
https://thematter.co/thinkers/japan-nid/retirement-project/60518 https://mainichi.jp/english/articles/20210922/p2a/00m/0sp/013000c 
https://kotaku.com/japanese-esports-team-is-filled-with-senior-citizens-1847729104 https://soranews24.com/2021/05/15/japanese-gaming-grandpa-is-tearing-up-virtual-track-at-age-93%E3%80%90videos%E3%80%91/ 
https://edition.cnn.com/2012/02/08/world/asia/japan-older-gamers/index.html https://www3.nhk.or.jp/news/html/20210921/k10013269991000.html https://kahoku.news/articles/20210921khn000049.html https://www.yomiuri.co.jp/sports/esports/20210922-OYT1T50067/ 
https://www.theguardian.com/games/2021/may/07/a-wonderful-escape-the-rise-of-gaming-parents-and-grandparents
https://www.esports.com/en/japan-launches-esport-center-for-seniors-102480
https://news.yahoo.co.jp/articles/e1c9e729733f8cfc8b582d3db0ff43c1168cd813
About Author
บทความโดย
len.game