ทั้งที่เกลือ : เพราะเหตุใดเกมเมอร์จึงหยุดเล่น ‘เกมกาชา’ ไม่ได้


หลายครั้งที่ผู้เล่นต่างทุ่มเพชร (หรือเงินจริง) ไปกับตัวละครที่ตามหา แต่ผลที่ได้กลับมาคือเกลือ เกลือ เกลือ และเกลือ สร้างความเจ็บปวดรวดร้าวว่าที่ผ่านมาสะสมเพชรไปทำไม

อย่างไรก็ดี แม้จะสัมผัสกับความรู้สึกเช่นนั้น แต่เหล่าเกมเมอร์หลายคนก็ไม่สามารถหยุดเปิดกาชาในเกมตู้ใหม่ หรือเลิกเล่นแล้วเปลี่ยนไปเล่นเกมแนวอื่น  ซึ่งทำให้เกมแนวนี้ยังคงได้รับความนิยม และทำรายได้อย่างถล่มทลาย 

เพราะเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น? ร่วมหาคำตอบไปพร้อมกับ Len.game

เกมกาชาคืออะไร? 

เกมกาชา ถือเป็นหนึ่งในแนวเกมที่ได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบัน โดยชื่อของมันมาจากคำว่า “กาชาปอง” หรือตู้ขายของเล่นแบบสุ่มของญี่ปุ่น ที่จะให้เราหยอดเหรียญแล้วหมุนแคปซูลที่มีของเล่นอยู่ข้างในให้ตกลงมา 

แน่นอนว่าเราจะไม่มีทางรู้เลยว่าจะได้อะไรจนกว่าจะเปิดแคปซูลออกมา เพราะทุกอย่างจะขึ้นอยู่กับ “การสุ่ม” และด้วยเสน่ห์ของการลุ้นเช่นนี้ จึงทำให้มันเป็นตู้ยอดฮิตของชาวญี่ปุ่น ตั้งแต่ลูกเด็กเล็กแดงไปจนถึงคนทำงาน 

เกมกาชา ก็ใช้หลักการนี้ เพียงแต่เปลี่ยนจากการจ่ายเงินเพื่อหมุนหาของเล่นในแคปซูล มาเป็นการใช้ค่าเงินในเกม ที่อาจจะเรียกว่าเพชร บอล หรืออัญมณี “สุ่ม” หาตัวละคร หรือไอเท็ม จากตู้ (หรือบางเกมเรียกว่า กล่องสุ่ม – Loot Box) แทน และมักจะถูกใช้ในเกมแนว RPG เป็นส่วนใหญ่

ทั้งนี้ ตัวละครหรือไอเท็มเหล่านี้ จะมีความหายาก-ง่ายที่แตกต่างกัน ซึ่งมักจะแบ่งกันด้วยระบบดาว 1-5 ดาว หรือระดับความหากยากอย่าง Normal (N) Rare (R) Super Rare (SR) หรือ Ultra Rare (UR) และแน่นอนว่ายิ่งหายากเท่าไร ตัวละครหรือไอเท็ม ก็จะมีค่าพลังหรือความสามารถที่ทรงพลังยิ่งขึ้นไป

ระบบกาชา เริ่มปรากฎในเกมครั้งแรกในเกมอย่าง Monster Rancher (1997) ของเครื่อง PlayStation หรือ The Legend of Zelda: Oracle of Age (2001) ของ GameBoy Color แต่กว่าจะถูกนำมาใช้ในเกมมือถือ ก็ต้องรอจนถึงปี 2010 

โดยผู้บุกเบิกคือเกม Dragon Collection ของค่าย Konami ที่เปิดให้เล่นในโซเชียลเน็ตเวิร์คของญี่ปุ่นที่ชื่อว่า GREE และมันประสบความสำเร็จอย่างถล่มทลาย จนเป็นต้นแบบให้ผู้ผลิตเกมมือถือเจ้าอื่นเดินตามรอย 

นอกจากนี้ที่ญี่ปุ่น เกมกาชา ยังเป็นหนึ่งในแนวเกมที่ทำเงินมากที่สุด โดยจากรายงานของ Sensor Tower ระบุว่าเกมที่มีรายได้สูงสุดของญี่ปุ่น ในไตรมาสที่ 2 ของปี 2021 คือเกม Uma Musume Pretty Derby จากค่าย Cygames ด้วยยอดสูงถึง 361 ล้านดอลลาร์ 

นอกจากญี่ปุ่นแล้ว เกมกาชา ยังเป็นที่นิยมในหมู่แฟนเกมต่างประเทศ โดยเฉพาะในเอเชีย ไม่ว่าจะเป็นเกาหลี จีน อินโดนีเซีย หรือไทย ที่ทำให้มันกลายเป็นแนวเกมยอดฮิตไปเป็นที่เรียบร้อย 

อย่างไรก็ดี ท่ามกลางความนิยมอย่างล้นหลาม มันก็มีความมืดดำซ่อนอยู่ 

บั่นทอนจิตใจ

แม้จะเป็นแนวเกมยอดฮิต แต่เกมกาชา ก็ได้รับเสียงวิจารณ์อย่างหนาหู โดยเฉพาะการเป็นต้นเหตุให้ผู้คนต้องเสียเงินเป็นจำนวนมาก เพื่อหาตัวละครหรือไอเท็ม  

จากการรายงานของ Wall Street Journal เมื่อปี 2018 ระบุว่า มีชายคนหนึ่งได้จ่ายเงินไปถึง 70,000 เหรียญ หรือราว 2.3 ล้านบาท ให้กับเกม Fate/Grand Order หรือในปี 2020 Mtashed ยูทูปเปอร์ชื่อดัง ที่มียอดผู้ติดตาม 9.23 แสนคน กล่าวว่าเขาเสียเงินให้ Genshin Impact ไปแล้ว 7,200 ดอลลาร์ หรือราว 246,000 บาท 

แต่ที่เลวร้ายไปกว่านั้น คือการที่บางคนต้องตกเป็นหนี้จากเกมกาชา โดยชายนายหนึ่งให้สัมภาษณ์กับ Vice.com ว่าเขากลายเป็นหนี้หลายพันดอลลาร์จากเกม Neverwinter Online ขณะที่อีกคนบอกว่าเขาใช้เวลาหลายร้อยชั่วโมงไปกับการเปิดกล่องสุ่ม

“ผมโดนกระตุ้นจาก การค่อย ๆ เผยออกอย่างช้า ๆ แสงที่นุ่มนวล ภาพของสิ่งของที่ออกมาจากกล่องและกรอบที่เปลี่ยนเป็นสีทอง” เขากล่าวกับ Vice 

เช่นกันกับหญิงวัย 26 ปีที่ใช้นามแฝงว่า Fennel ก็บอกว่าเธอรู้สึก “หน้ามืด” เวลาเปิดตู้ และรู้สึกเสียดายเงินหลายร้อยดอลลาร์ ที่เสียไปให้เกม Fire Emblem Heroes และ Overwatch ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา 

“ฉันรู้สึกถูกกระตุ้นให้จ่ายเงินเพื่อซื้อกล่องสุ่มทุกครั้งเมื่อมีอีเวนท์แบบเวลาจำกัด ฉันรู้สึกพลาดไม่ได้” เธอกล่าวกับ Vice  

“มันบิดเบือนความรู้สึกของฉันที่มีต่อเกมไปสู่ช่วงเวลาสั้นๆของความกังวลและความเครียด ที่ฉันต้องจ่ายเงินหรือเล่นอย่างต่อเนื่อง ด้วยความหวังว่าฉันจะไม่พลาดมัน” 

ทว่าสิ่งที่บั่นทอนจิตใจของพวกเขามากที่สุด คือความรู้สึกผิดหวังจากการเปิดตัวละครแล้วไม่ได้ หรือที่เรียกกันว่า “เกลือ” ไปจนถึงผิดหวังกับตัวเองที่ใช้เงินมากเกินไปกับการเปิดกาชาหรือกล่องสุ่ม 

“ผมตื่นขึ้น และตระหนักว่าผมทำอะไรลงไป ผมเข้าไปเช็คบัญชีธนาคารและอยากจะขว้างทิ้ง” ชายไม่ประสงค์ออกนามบอกกับ Vice 

“หลายครั้งที่หลังจากนั้น (เปิดตู้)  ผมจะนั่งอยู่ตรงนั้นด้วยรสขมภายในปาก” 

ขณะที่บางรายร้ายแรงจนถึงขั้นส่งผลไปยังสุขภาพจิต ที่ตั้งแต่วิตกกังวลไปจนถึงภาวะซึมเศร้า หรือบางครั้งก็เป็นเหตุผลที่ทำให้ครอบครัวแตกแยก หรือชีวิตคู่มีปัญหา 

“ผมต้องโทรหาสายด่วนปรึกษาการฆ่าตัวตายในคืนนั้น” ผู้เล่นที่เป็นแฟนเกม Idolm@ster และ Love Live ย้อนความหลัง

“ผมรู้สึกท้อแท้ สลดใจที่ผมใช้เงินไปมากมายแต่ไม่ได้อะไรเลยนอกจากขยะ ผมรู้สึกเหมือนว่าผมสมควรตาย ที่ปล่อยให้มันเลวร้ายและเสียเงินไปมากขนาดนี้” 

มันส่งผลขนาดนี้ เหตุใดผู้คนจึงไม่หยุดเล่นมัน 

เข้าง่ายออกยาก 

หนึ่งในจุดเด่นของเกมแนวกาชาก็คือการเป็นเกมที่เล่นได้นาน 2-3 ปีขึ้นไป เนื่องจากผู้พัฒนาจะพยายามอัพเดทเนื้อหาเพิ่มเข้าไป เพื่อเพิ่มความท้าทายของผู้เล่น และทำให้ไม่รู้สึกเบื่อเกินไป 

แต่มันก็มาพร้อมกับการบีบให้ผู้เล่นเปิดตู้ใหม่ เพราะบางครั้งตัวละครหรือไอเท็มที่ใช้อยู่อาจจะไม่เพียงพอ สำหรับการผ่านด่านเนื้อหาที่ถูกเพิ่มเข้ามาใหม่

แถมบางเกมยังมีระบบ PVP ที่ดึงดูดให้ผู้เล่นเปิดกาชา อยู่เรื่อย ๆ จากการที่ตัวใหม่มักจะเก่งกว่าตัวเก่าอยู่เสมอ และทำให้สามารถไปลงแข่งกับคนอื่นได้ 

แต่สิ่งที่ทำให้ผู้เล่นหยุดเล่นเกมแนวนี้ไม่ได้ แม้ว่าจะไม่สนุกกับมันแล้วก็ตาม นั่นเป็นเพราะการเสพติดที่ไม่ต่างจาก “ติดพนัน” เนื่องจากแนวคิดของเกมกาชาคือการใช้เงินจำนวนน้อย ไปลุ้นรางวัลใหญ่จากการหมุนเพียงไม่กี่ครั้ง   

“กลไกของกล่องสุ่มให้ความรู้สึกเหมือนกับการพนัน” แดน โทรลาโด ผู้ช่วยผู้อำนวยการสภาควบคุมการพนันแห่งรัฐนิวเจอซีย์กล่าวกับ Vice 

นอกจากนี้ การเปิดแล้วไม่ได้ หรือ “เกลือ” ยังเป็นแรงกระตุ้นให้พวกเขาเปิดต่อ ด้วยความหวังว่าโอกาสของเราอาจจะอยู่ข้างหน้าไม่กี่ก้าว เหมือนกับนักพนันที่เสียแล้วหยุดไม่ได้ ซึ่งกว่าจะรู้ตัวก็อาจจะถลำลึกจนกลับตัวไม่ทัน 

“การรีบเร่งในการเปิดตู้เป็นสิ่งเสพติดเพราะการพลาดครั้งหนึ่งหมายถึงกำลังเข้าใกล้ความสำเร็จมากขึ้น”ผู้เล่นเกม FIFA ที่ใช้เงินไปกว่า 1,000 ปอนด์กับ Ultimate Team บอกกับ Vice 

“ผมถูกกระตุ้นโดยเสียงกระหึ่มของการได้ตัวผู้เล่น และความต้องการที่จะได้ทีมที่ดี และลงแข่งขันได้” 

อันที่จริงสิ่งเหล่านี้สามารถอธิบายได้ในเชิงวิทยาศาสตร์ คือปกติแล้ว มนุษย์เราจะมี “ระบบรางวัล” ซึ่งเป็นกลไกที่ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนที่ทำให้รู้สึกดี เมื่อได้เติมเต็มหรือทำอะไรบางอย่าง ซึ่งมีตั้งแต่ ออกกำลังกาย ชมการแข่งขันกีฬา (ทีมที่เชียร์ชนะ) ชนะการแข่งขันด้วยตัวเอง รวมไปถึงการดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้ยาเสพติด 

การเปิดกาชาในเกมก็เช่นกัน แม้ว่าผู้เล่นจะรู้สึกผิดหวัง จากการเปิดแล้วไม่ได้ แต่ถ้าหากได้ตัวที่ต้องการเมื่อไร มันก็จะกระตุ้นฮอร์โมนดังกล่าวให้หลั่งออกมา และทำให้รู้สึกมีความสุข จนลืมความทุกข์ที่ผ่านมา 

“การได้ไอเท็มหายาก มันเป็นความกระฉับกระเฉงและความตื่นเต้นที่ได้รางวัล” คีธ ไวท์ กรรมการบริหารสภาแห่งชาติปัญหาการพนันกล่าวกับ Vice 

ขณะเดียวกัน มันยังได้เติมเต็มความต้องการที่หยั่งรากลึกของมนุษย์ ซึ่งก็คือสะสม และทำสิ่งต่าง ๆ ให้สำเร็จ (collecting and completing things) พวกเขาจะรู้สึกคาดหวังตั้งตอนที่สะสมเพชร และรู้สึกเครียดขณะรอผลการเปิดตู้ และเมื่อตัวที่หวังเอาไว้ออกมา ก็จะรู้สึกถึงความปลดปล่อย 

และทำให้ผู้เล่นยากที่จะตัดใจจากมัน 

เล่นเกม…อย่าให้เกมเล่นเรา

มองจากภายนอก เกมกาชา อาจจะดูเป็นมหันตภัยร้าย แต่ความเป็นจริงขึ้นอยู่ว่าผู้เล่น จะใช้มันแบบไหน  และไม่ว่าเป็นด้วยเหตุผลอะไร มันก็ต่างมีข้อจำกัดด้วยกันทั้งนั้น

แต่สิ่งสำคัญที่สุด คือแม้ว่ามันจะมีเป้าหมายให้ผู้เล่นเปิดตู้เพื่อหาตัวละครให้ได้มากที่สุด เพื่อให้เกมที่ส่วนใหญ่เป็นแนว Free to play มีรายได้ แต่เราไม่จำเป็นต้องมีตัวละครครบทุกตัว หากหลังบ้านไม่ได้มีบ่อน้ำมัน 

“คุณไม่ควรจะได้ทุกอย่าง นอกจากคุณจะมีเงินมหาศาล กระเป๋าเงินอาจจะช่วยให้คุณได้สิ่งที่ต้องการมากขึ้น แต่ไม่ใช่เวลาหรือทักษะในการเล่น” คริสโตเฟอร์ พอล ศาสตราจารย์ด้านการสื่อสารและสื่อ แห่งมหาวิทยาลัยซีแอลเทิล และผู้เขียนหนังสือ  Free-to-Play: Mobile Video Games, Bias, And Norms กล่าวกับ Vice

ดังนั้น การเล่นเกมแนวนี้ให้สนุกจึงจำเป็นต้องมี “สติ” กับตัวเองให้มากที่สุด เพื่อให้มันทำหน้าที่ในฐานะ “ความบันเทิง” อย่างแท้จริง 

แหล่งที่มา
https://game-wisdom.com/critical/look-addictive-nature-gacha-design
https://www.vice.com/en/article/5dbvmz/the-addictive-allure-of-gacha-games-comes-for-everyone-eventually
https://www.vice.com/en/article/kznmwa/for-many-players-lootboxes-are-a-crisis-thats-already-here
https://medium.com/udonis/gacha-system-in-mobile-games-everything-you-need-to-know-86a1b2422f61
https://www.howtogeek.com/465429/what-exactly-is-a-gacha-video-game/
https://blog.playerauctions.com/others/the-psychology-of-gacha-games/
https://sensortower.com/blog/top-mobile-games-in-japan-q2-2021-by-revenue-downloads
About Author
AUTHOR
ลีดส์ ยูไนเต็ด, ญี่ปุ่น, มังงะ
Graphic
กราฟิก สตรีมเมอร์ และคนคลั่งรัก มักในเนื้อแต่ไม่กินซอยจุ๊